Borelioza

Powoli do świadomości Polaków dociera fakt, że ukąszenie kleszcza może mieć poważne konsekwencje dla zdrowia człowieka. Najczęściej występującym zagrożeniem jest borelioza - bakteryjna choroba atakująca człowieka podstępnie (często bezobjawowo, po latach uśpienia), czyniąca prawdziwe spustoszenie w organizmie.

Czym jest borelioza?

Borelioza jest chorobą bakteryjną przenoszoną przez kleszcze. Pierwsze badania nad boreliozą przeprowadzono na początku XX wieku. W latach 70. w USA u dzieci z okolic miasteczka Lyme zaobserwowano objawy na skórze oraz bóle kości i stawów. Powiązano je z ukąszeniami przez kleszcze. Od nazwy miasteczka powstała nazwa choroby (choroba z Lyme, ang. lyme disease).

Borelioza to najczęściej występująca choroba odkleszczowa.

Czy każdy kleszcz przenosi boreliozę?

Na szczęście, nie wszystkie kleszcze mogą nas zarazić boreliozą. Różne źródła wskazują, że na terenie Polski kilkanaście-kilkadziesiąt procent kleszczy może nas zarazić. Faktycznie mniejszy odsetek ukąszeń kończy się zarażeniem (nie każde ukąszenie skutkuje zarażeniem).

W Polsce co roku rozpoznaje się kilkaset przypadków boreliozy. Faktyczna liczba zachorowań jest trudna do oszacowania, ze względu na trudności z szybkim i skutecznym rozpoznaniem.

Objawy boreliozy

Rozpoznanie boreliozy może być kłopotliwe ze względu na bardzo szeroki wachlarz objawów oraz okazjonalny bezobjawowy przebieg choroby. Dodatkowo, choroba atakuje etapami i bardzo często przez lata chorzy nie odczuwają poważniejszych objawów.

Pierwszym i chyba najbardziej charakterystycznym objawem boreliozy jest rumień. W miejscu ukąszenia pojawiają się wędrujące, rozszerzajace się plamy o czerwonkawym, nieregularnym zabarwieniu. Problemem przy diagnozie jest fakt, że rumień nie występuje w każdym przypadku zakażenia.

Kolejny zbiór objawów można zaobserwować po pewnym czasie od zakażenia. Przy infekcji rozproszonej, następować mogą objawy ze strony układu stawowego, mięśniowego (bóle, zapalenia) i nerwowego.

W przewlekłej, nieleczonej boreliozie dochodzi do poważnego porażenia układu nerwowego, zaburzeń psychicznych, zaburzeń pamięci, niedowładów, zmęczenia, bólów mięśni i stawów. Pełny katalog objawów związanych z przewlekłą boreliozą obejmuje kilkadziesiąt pozycji. Choroba atakuje prawie cały ogranizm, zaburzając pracę wielu organów. Występowanie poszczególnych objawów może przebiegać w sposób zróżnicowany u różnych pacjentów - nie ma tutaj reguł, które mogłyby ułatwić diagnozę - dlatego też często borelioza jest mylona z innymi chorobami.

Rozpoznanie i testy na boreliozę

Najprostszym sposobem na rozpoznanie boreliozy jest zaobserwowanie rumienia po ukąszeniu. Nietety, większość chorych nie zauważa albo ukąszenia, albo rumienia (czasemi przez przeoczenie, czasami rumień faktycznie nie występuje).

Testy na boreliozę również nie dają stuprocentowej odpowiedzi, czy jesteśmy chorzy, ale w połączeniu z obserwowanymi objawami dają zadowalającą skuteczność.

Leczenie boreliozy

Boreliozę leczy się antybiotykami. Najlepsze efekty daje leczenie podjęte jak najwcześniej, tuż po zaobserwowaniu rumienia. Gdy choroba rozprzestrzeni się po organizmie, terapia jest trudniejsza, m.in. z tego względu, że borelioza pokonuje barierę krew-mózg (nie wszystkie antybiotyki mają tę właściwość).

Leczenie boreliozy zwykle trwa kilka tygodni lub miesięcy. Niektórzy lekarze, szczególnie w przypadku boreliozy przewlekłej, zalecają długotrwałą, kombinowaną terapię antybiotykową.

Skuteczność leczenia trudno niekiedy ocenić, ponieważ wciąż brakuje zadowalających testów. Dodatkową trudność analizy leczenia, szczególnie w przypadku boreliozy przewlekłej, sprawia istnienie tzw. zespołu poboreliozowego. Polega on na występowaniu części objawów nawet po zakończonej terapii.

Szczepionka przeciwko boreliozie

Obecnie na rynku nie jest dostępna szczepionka przeciwko boreliozie. Od lat trwają pracę nad tego typu szczepionkami.